Język polski · klasa 4 · Części mowy klasy 4
Rzeczownik: rodzaj, liczba i przypadki
Rodzaj, liczba i siedem przypadków – jak odmienia się rzeczownik.
To jedna z 481 lekcji w aplikacji Memospace. Pokazujemy tu całą jej notatkę, kartkę Zapamiętaj i pięć pytań. W aplikacji lekcję czyta na głos Synapsa, a pytania wracają w powtórkach.
Podstawa programowa: 3.1, 3.10 — nowa podstawa programowa: rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 378)
Tak ta lekcja wygląda w aplikacji
Dziecko przechodzi lekcję rozdział po rozdziale, a kartka Zapamiętaj rysuje się przy tym gałąź po gałęzi. Lekcji można też posłuchać. Potem odpowiada na pytania stuknięciem. Poniżej cała treść lekcji, do przeczytania razem.
Kto? Co?
Rzeczownik nazywa osoby, zwierzęta, rośliny, przedmioty, zjawiska i pojęcia – odpowiada na pytania kto? co?
Rodzaj
Rzeczownik ma zwykle jeden rodzaj: męski, żeński albo nijaki. Rodzaj rozpoznajemy po zaimku: „ten” to rodzaj męski, „ta” – żeński, a „to” – nijaki.
| Jak rozpoznać | Przykład | |
|---|---|---|
| Męski | zaimek „ten” | ten chłopiec |
| Żeński | zaimek „ta” | ta lalka |
| Nijaki | zaimek „to” | to łóżko |
Liczba
Rzeczownik występuje w liczbie pojedynczej (jeden kot) lub mnogiej (dwa koty).
7 przypadków
Rzeczownik odmienia się też przez siedem przypadków: mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz. Pytanie a przypadek to stała para: każdy przypadek rozpoznajemy po jego własnych pytaniach. Kto? co? to mianownik, kogo? czego? to dopełniacz, komu? czemu? to celownik, kogo? co? to biernik, z kim? z czym? to narzędnik, o kim? o czym? to miejscownik. Wołacz służy do zawołania kogoś, np. „Kasiu!”.
Żeby odmienić rzeczownik, zadajemy kolejno siedem pytań do tego samego słowa.
- Zadaj pytanie przypadka
- Znajdź odpowiednią formę słowa
- kot, kota, kotu, kota, kotem, o kocie, kocie!
Rzeczownik w mianowniku najczęściej pełni w zdaniu funkcję podmiotu, na przykład „Kot” w zdaniu „Kot śpi”.
Kartka Zapamiętaj
Cała lekcja na jednej stronie: mapa myśli z obrazkami i podpowiedzią, jak to zapamiętać. Po zakupie można ją pobrać z aplikacji jako kartkę A4 i wydrukować.
Sprawdź się
Co nazywa rzeczownik?
- Czynności i stany
- Sposób wykonania czynności
- Osoby, zwierzęta i przedmioty
- Cechy przedmiotów
Pokaż odpowiedź
Osoby, zwierzęta i przedmioty
Po czym rozpoznajemy rodzaj męski rzeczownika?
- Po końcówce -a
- Po zaimku „to”
- Po zaimku „ten”
- Po zaimku „ta”
Pokaż odpowiedź
Po zaimku „ten”
Po czym rozpoznajemy rodzaj żeński rzeczownika?
- Po zaimku „ta”
- Po końcówce -o
- Po zaimku „to”
- Po zaimku „ten”
Pokaż odpowiedź
Po zaimku „ta”
Po czym rozpoznajemy rodzaj nijaki rzeczownika?
- Po zaimku „ten”
- Po zaimku „ta”
- Po końcówce -y
- Po zaimku „to”
Pokaż odpowiedź
Po zaimku „to”
W jakich liczbach występuje rzeczownik?
- W pojedynczej, mnogiej i podwójnej
- W pojedynczej i mnogiej
- Liczba zależy od przypadka
- Tylko w pojedynczej
Pokaż odpowiedź
W pojedynczej i mnogiej
Zapamiętaj
- Rzeczownik nazywa osoby, zwierzęta, przedmioty, zjawiska i pojęcia.
- Trzy rodzaje: męski (ten), żeński (ta), nijaki (to).
- Siedem przypadków w kolejności: M, D, C, B, N, Ms, W.
- Mianownik: kto? co?; biernik: kogo? co?
- Odmianę sprawdzamy, zadając pytania przypadków po kolei.
Pozostałe lekcje są w aplikacji
W Memospace są wszystkie tematy klasy 4, z tego przedmiotu i z pozostałych. Aplikacja sama planuje powtórki, a rodzic widzi postępy.
Wypróbuj 7 dni za darmo