Historia · klasa 6 · Od czasów saskich do III rozbioru
Sejm Wielki i Konstytucja 3 maja
Pierwsza w Europie konstytucja i jej tragiczny koniec.
To jedna z 481 lekcji w aplikacji Memospace. Pokazujemy tu całą jej notatkę, kartkę Zapamiętaj i pięć pytań. W aplikacji lekcję czyta na głos Synapsa, a pytania wracają w powtórkach.
Podstawa programowa: XVI.2, XVI.3, XVII.1 — dotychczasowa podstawa programowa: rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 356) ze zmianami z 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996)
Tak ta lekcja wygląda w aplikacji
Dziecko przechodzi lekcję rozdział po rozdziale, a kartka Zapamiętaj rysuje się przy tym gałąź po gałęzi. Lekcji można też posłuchać. Potem odpowiada na pytania stuknięciem. Poniżej cała treść lekcji, do przeczytania razem.
Sejm Wielki
W latach 1788–1792 obradował Sejm Wielki, zwany też Sejmem Czteroletnim. Posłowie zdecydowali o znacznym zwiększeniu armii i głębokiej reformie ustroju, chcąc wzmocnić osłabione państwo i zapobiec jego dalszemu upadkowi.
- 1788–1792 Sejm Wielki — reformy i zwiększenie armii
- 3 maja 1791 Konstytucja 3 maja — pierwsza w Europie
- 1792 Konfederacja targowicka — sprzeciw magnaterii
- 1793 II rozbiór — Rosja i Prusy
3 maja 1791
3 maja 1791 roku sejm uchwalił Konstytucję 3 maja – pierwszą w Europie i drugą na świecie nowoczesną ustawę zasadniczą. Jan Matejko namalował uroczysty pochód króla i posłów tuż po jej uchwaleniu.
Nowy ustrój
Konstytucja wprowadzała trójpodział władzy, znosiła liberum veto, a wolną elekcję zastępowała dziedzicznością tronu. Mieszczanie zyskali nowe prawa polityczne, a chłopów wzięto pod opiekę prawa i rządu krajowego.
| Przed 1791 | Od 1791 | |
|---|---|---|
| Elekcja króla | Wolna elekcja szlachty | Dziedziczność tronu |
| Liberum veto | Paraliżuje sejm | Zniesione |
| Prawa mieszczan | Bardzo ograniczone | Nowe prawa polityczne |
| Władza | Brak jasnego podziału | Trójpodział władzy |
Konfederacja targowicka
Reformy wywołały sprzeciw części magnaterii, obawiającej się utraty dawnych przywilejów. W 1792 roku przeciwnicy konstytucji zawiązali konfederację targowicką i poprosili carycę Katarzynę II o zbrojną interwencję.
W 1792 roku doszło do wojny polsko-rosyjskiej w obronie konstytucji. Mimo męstwa wojsk polskich, dowodzonych między innymi przez księcia Józefa Poniatowskiego i Tadeusza Kościuszkę, przewaga Rosji okazała się decydująca. Król Stanisław August Poniatowski przystąpił w końcu do konfederacji targowickiej, co oznaczało kapitulację.
II rozbiór
W 1793 roku Rosja i Prusy dokonały drugiego rozbioru Polski, tym razem bez udziału Austrii. Zwołany pod naciskiem zaborców sejm w Grodnie zatwierdził ten rozbiór, a Rzeczpospolita stała się państwem okrojonym i praktycznie zależnym od sąsiadów.
Kartka Zapamiętaj
Cała lekcja na jednej stronie: mapa myśli z obrazkami i podpowiedzią, jak to zapamiętać. Po zakupie można ją pobrać z aplikacji jako kartkę A4 i wydrukować.
Sprawdź się
W jakich latach obradował Sejm Wielki?
- 1788–1792
- 1791–1795
- 1772–1776
- 1793–1797
Pokaż odpowiedź
1788–1792
Do czego dążył Sejm Wielki?
- Do przywrócenia dawnej unii personalnej z Saksonią
- Do zwiększenia armii i reformy ustroju państwa
- Do przywrócenia liberum veto w obradach sejmu
- Do zniesienia sejmu na rzecz rządów magnatów
Pokaż odpowiedź
Do zwiększenia armii i reformy ustroju państwa
Kiedy uchwalono Konstytucję 3 maja?
- 3 maja 1791 roku
- 4 lipca 1791 roku
- 3 maja 1789 roku
- 3 maja 1793 roku
Pokaż odpowiedź
3 maja 1791 roku
Jakie miejsce zajmuje Konstytucja 3 maja wśród nowoczesnych konstytucji świata?
- Była pierwsza w Europie i druga na świecie
- Była trzecia w Europie, po Francji i Anglii
- Była pierwszą konstytucją na całym świecie
- Nie miała żadnego wcześniejszego wzoru
Pokaż odpowiedź
Była pierwsza w Europie i druga na świecie
Jaką zasadę ustrojową wprowadzała Konstytucja 3 maja, znaną z myśli oświecenia?
- Liberum veto
- Trójpodział władzy
- Wolną elekcję
- Absolutyzm oświecony
Pokaż odpowiedź
Trójpodział władzy
Zapamiętaj
- Sejm Wielki obradował w latach 1788–1792.
- Konstytucję 3 maja uchwalono 3 maja 1791 roku – pierwszą w Europie.
- Konstytucja wprowadzała trójpodział władzy i znosiła liberum veto.
- W 1792 roku przeciwnicy reform zawiązali konfederację targowicką.
- W 1793 roku Rosja i Prusy dokonały drugiego rozbioru Polski.
Pozostałe lekcje są w aplikacji
W Memospace są wszystkie tematy klasy 6, z tego przedmiotu i z pozostałych. Aplikacja sama planuje powtórki, a rodzic widzi postępy.
Wypróbuj 7 dni za darmo