Chemia · klasa 7 · Wodorotlenki i odczyn
Odczyn roztworu i skala pH
Odczyn kwasowy, obojętny i zasadowy, skala pH i wskaźniki.
To jedna z 481 lekcji w aplikacji Memospace. Pokazujemy tu całą jej notatkę, kartkę Zapamiętaj i pięć pytań. W aplikacji lekcję czyta na głos Synapsa, a pytania wracają w powtórkach.
Podstawa programowa: VI.5, VI.6, VI.7 — dotychczasowa podstawa programowa: rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 356) ze zmianami z 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996)
Tak ta lekcja wygląda w aplikacji
Dziecko przechodzi lekcję rozdział po rozdziale, a kartka Zapamiętaj rysuje się przy tym gałąź po gałęzi. Lekcji można też posłuchać. Potem odpowiada na pytania stuknięciem. Poniżej cała treść lekcji, do przeczytania razem.
Skala pH
Każdy wodny roztwór ma odczyn: kwasowy, obojętny albo zasadowy. O odczynie decydują jony. Gdy przeważają jony H⁺, odczyn jest kwasowy. Gdy przeważają jony OH⁻, odczyn jest zasadowy. W odczynie obojętnym jednych i drugich jest tyle samo.
Odczyn mierzymy skalą pH, zwykle od 0 do 14. Czysta woda ma pH = 7, czyli odczyn obojętny. Im mniejsze pH, tym bardziej kwasowy roztwór. Im większe pH, tym bardziej zasadowy.
| Kwasowy | Obojętny | Zasadowy | |
|---|---|---|---|
| pH | mniej niż 7 | 7 | więcej niż 7 |
| Przeważają jony | H⁺ | tyle samo H⁺ i OH⁻ | OH⁻ |
| Przykład | sok z cytryny, ocet | woda destylowana | mydło, woda wapienna |
Fenoloftaleina
Wskaźnik kwasowo-zasadowy zmienia barwę zależnie od odczynu. Fenoloftaleina jest bezbarwna w roztworach kwasowych i obojętnych, a w zasadowych barwi się na malinowo.
Oranż metylowy
Oranż metylowy jest czerwony w odczynie kwasowym, a żółty w zasadowym.
Papierek uniwersalny
Uniwersalny papierek wskaźnikowy jest czerwony w odczynie kwasowym, zielony w obojętnym, a niebieski w zasadowym. Barwę papierka porównujemy ze skalą na opakowaniu i odczytujemy pH.
| Odczyn kwasowy | Odczyn zasadowy | |
|---|---|---|
| Fenoloftaleina | bezbarwna | malinowa |
| Oranż metylowy | czerwony | żółty |
| Papierek uniwersalny | czerwony | niebieski |
| Wywar z kapusty | czerwony | niebieski lub zielony |
Odczyn wokół nas
Naturalnym wskaźnikiem jest wywar z czerwonej kapusty. W kwasie czerwienieje, a w zasadzie zmienia barwę na niebieską lub zieloną.
Kwasowy odczyn mają sok z cytryny, ocet i napoje typu cola. Obojętny mają woda destylowana i roztwór soli kuchennej. Zasadowy mają mydło i woda wapienna. Skóra człowieka ma odczyn lekko kwasowy. Środków czystości nie mieszamy ze sobą, nawet żeby sprawdzić ich odczyn.
Jak uzasadnić odczyn
Na pokazie tlenek wapnia wsypano do wody z fenoloftaleiną. Obserwacja: roztwór zabarwił się na malinowo. Wniosek: powstał wodorotlenek wapnia, a odczyn jest zasadowy. Chlorowodór w wodzie daje odczyn kwasowy. Tlenek miedzi(II) się nie rozpuszcza, więc woda zostaje obojętna. Gdy zmieszamy kwas z zasadą w odpowiednich ilościach, odczyn staje się obojętny.
Kartka Zapamiętaj
Cała lekcja na jednej stronie: mapa myśli z obrazkami i podpowiedzią, jak to zapamiętać. Po zakupie można ją pobrać z aplikacji jako kartkę A4 i wydrukować.
Sprawdź się
Jaki może być odczyn roztworu?
- Kwasowy, obojętny albo zasadowy
- Właściwy, koloidalny albo zawiesinowy
- Mętny albo przezroczysty
- Nasycony albo nienasycony
Pokaż odpowiedź
Kwasowy, obojętny albo zasadowy
Jaki odczyn ma roztwór o pH = 7?
- Zasadowy
- Silnie zasadowy
- Obojętny
- Kwasowy
Pokaż odpowiedź
Obojętny
Co robi wskaźnik kwasowo-zasadowy?
- Przyspiesza reakcję i się nie zużywa
- Mierzy temperaturę roztworu
- Zmienia barwę zależnie od odczynu
- Zawsze zmienia odczyn na obojętny
Pokaż odpowiedź
Zmienia barwę zależnie od odczynu
Jaką barwę ma fenoloftaleina w roztworze zasadowym?
- Niebieska
- Żółta
- Malinowa
- Bezbarwna
Pokaż odpowiedź
Malinowa
Jaką barwę ma oranż metylowy w odczynie kwasowym?
- Czerwoną
- Bezbarwną
- Malinową
- Żółtą
Pokaż odpowiedź
Czerwoną
Zapamiętaj
- pH < 7 – odczyn kwasowy, pH = 7 – obojętny, pH > 7 – zasadowy.
- Jony H⁺ dają odczyn kwasowy, a jony OH⁻ – zasadowy.
- Fenoloftaleina: bezbarwna w kwasie i w wodzie, malinowa w zasadzie.
- Oranż metylowy: czerwony w kwasie, żółty w zasadzie.
- Papierek uniwersalny: czerwony, zielony, niebieski.
- Wniosek o odczynie zawsze uzasadniamy barwą wskaźnika.
Pozostałe lekcje są w aplikacji
W Memospace są wszystkie tematy klasy 7, z tego przedmiotu i z pozostałych. Aplikacja sama planuje powtórki, a rodzic widzi postępy.
Wypróbuj 7 dni za darmo