Historia · klasa 7 · Odrodzenie państwa polskiego
Listopad 1918: niepodległa Polska
Jak w kilka tygodni jesieni 1918 roku Polacy zbudowali własne państwo.
To jedna z 481 lekcji w aplikacji Memospace. Pokazujemy tu całą jej notatkę, kartkę Zapamiętaj i pięć pytań. W aplikacji lekcję czyta na głos Synapsa, a pytania wracają w powtórkach.
Podstawa programowa: XXVII.1 — dotychczasowa podstawa programowa: rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 356) ze zmianami z 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996)
Tak ta lekcja wygląda w aplikacji
Dziecko przechodzi lekcję rozdział po rozdziale, a kartka Zapamiętaj rysuje się przy tym gałąź po gałęzi. Lekcji można też posłuchać. Potem odpowiada na pytania stuknięciem. Poniżej cała treść lekcji, do przeczytania razem.
Zaborcy przegrywają
Jesienią 1918 roku kończyła się I wojna światowa. Wszyscy trzej zaborcy byli pokonani albo pogrążeni w chaosie. W Rosji trwała rewolucja i wojna domowa. Austro-Węgry rozpadały się na nowe państwa. Niemcy przegrały wojnę i prosiły o rozejm.
- Rosja: rewolucja i wojna domowa
- Austro-Węgry się rozpadają
- Niemcy przegrywają wojnę
- Polacy sami przejmują władzę
Ośrodki władzy
Na początku Polską nie rządził jeden rząd. Działało kilka ośrodków władzy, czyli miejsc, skąd próbowano rządzić. W Warszawie, w dawnym zaborze rosyjskim, działała Rada Regencyjna. 7 października 1918 roku ogłosiła niepodległość Polski. W Krakowie, w Galicji, powstała Polska Komisja Likwidacyjna. 7 listopada w Lublinie Ignacy Daszyński utworzył Tymczasowy Rząd Ludowy. W Poznaniu, w zaborze pruskim, działała Naczelna Rada Ludowa. Za granicą, w Paryżu, Polaków reprezentował Komitet Narodowy Polski Romana Dmowskiego.
| Ośrodek władzy | Gdzie | |
|---|---|---|
| Warszawa | Rada Regencyjna | dawny zabór rosyjski |
| Kraków | Polska Komisja Likwidacyjna | Galicja |
| Lublin | Tymczasowy Rząd Ludowy | dawny zabór rosyjski |
| Poznań | Naczelna Rada Ludowa | zabór pruski |
| Paryż | Komitet Narodowy Polski | za granicą |
Powrót Piłsudskiego
Józef Piłsudski siedział w niemieckim więzieniu w Magdeburgu. Zwolniony, 10 listopada 1918 roku przyjechał do Warszawy.
Dowództwo wojska
11 listopada Rada Regencyjna oddała mu dowództwo nad wojskiem. Tego dnia na zachodzie podpisano rozejm, który kończył wojnę. Dlatego 11 listopada obchodzimy Narodowe Święto Niepodległości.
- 7 X 1918 Rada Regencyjna ogłasza niepodległość
- 7 XI 1918 Rząd Daszyńskiego w Lublinie
- 10 XI 1918 Piłsudski w Warszawie
- 11 XI 1918 Piłsudski dowodzi wojskiem
- 22 XI 1918 Tymczasowy Naczelnik Państwa
- 26 I 1919 Wybory do Sejmu Ustawodawczego
- 20 II 1919 Mała konstytucja
Naczelnik Państwa
22 listopada 1918 roku Piłsudski został Tymczasowym Naczelnikiem Państwa. Był to najwyższy urząd, zanim Polska miała konstytucję i prezydenta. Premierem został socjalista Jędrzej Moraczewski. Jego rząd wprowadził 8-godzinny dzień pracy.
Prawa kobiet
Jeszcze w 1918 roku dekret Naczelnika dał kobietom prawa wyborcze. Mogły głosować i być wybierane do Sejmu.
Paderewski i Sejm
W styczniu 1919 roku premierem został Ignacy Jan Paderewski. Był sławnym na świecie pianistą. Ufały mu zwycięskie mocarstwa, a to bardzo pomagało Polsce. 26 stycznia 1919 roku odbyły się wybory do Sejmu Ustawodawczego. 20 lutego 1919 roku Sejm przyjął małą konstytucję. Sejm uchwalał prawa, a Naczelnik Państwa je wykonywał. Tak powstawała II Rzeczpospolita – państwo polskie z lat 1918–1939.
Kartka Zapamiętaj
Cała lekcja na jednej stronie: mapa myśli z obrazkami i podpowiedzią, jak to zapamiętać. Po zakupie można ją pobrać z aplikacji jako kartkę A4 i wydrukować.
Sprawdź się
Dlaczego jesienią 1918 roku Polacy mogli odbudować własne państwo?
- Zaborcy byli pokonani albo w chaosie
- Rosja wygrała wojnę i podarowała Polsce wolność
- Niemcy wygrały wojnę i utworzyły Polskę
- Zaborcy oddali ziemie po rozmowach w Wiedniu
Pokaż odpowiedź
Zaborcy byli pokonani albo w chaosie
Który ośrodek władzy działał jesienią 1918 roku w Krakowie?
- Polska Komisja Likwidacyjna
- Tymczasowy Rząd Ludowy
- Naczelna Rada Ludowa
- Rada Regencyjna
Pokaż odpowiedź
Polska Komisja Likwidacyjna
Co zrobiła Rada Regencyjna 7 października 1918 roku?
- Podpisała rozejm kończący wojnę
- Ogłosiła niepodległość Polski
- Uchwaliła konstytucję marcową
- Wybrała Piłsudskiego na prezydenta
Pokaż odpowiedź
Ogłosiła niepodległość Polski
Kto utworzył w Lublinie Tymczasowy Rząd Ludowy?
- Ignacy Daszyński
- Roman Dmowski
- Ignacy Jan Paderewski
- Jędrzej Moraczewski
Pokaż odpowiedź
Ignacy Daszyński
Kiedy Józef Piłsudski przyjechał do Warszawy z Magdeburga?
- 10 listopada 1918 roku
- 7 października 1918 roku
- 22 listopada 1918 roku
- 11 listopada 1918 roku
Pokaż odpowiedź
10 listopada 1918 roku
Zapamiętaj
- Jesień 1918: zaborcy pokonani albo w chaosie.
- Kilka ośrodków władzy, m.in. Rada Regencyjna i rząd w Lublinie.
- 11 listopada 1918: Piłsudski dostaje dowództwo nad wojskiem.
- 22 listopada 1918: Tymczasowy Naczelnik Państwa.
- 1918: prawa wyborcze kobiet.
- 1919: premier Paderewski, wybory i mała konstytucja.
Pozostałe lekcje są w aplikacji
W Memospace są wszystkie tematy klasy 7, z tego przedmiotu i z pozostałych. Aplikacja sama planuje powtórki, a rodzic widzi postępy.
Wypróbuj 7 dni za darmo