Biologia · klasa 5 · Organizacja i chemizm życia
Komórka
Części komórki, ich zadania i różnice między komórkami.
To jedna z 481 lekcji w aplikacji Memospace. Pokazujemy tu całą jej notatkę, kartkę Zapamiętaj i pięć pytań. W aplikacji lekcję czyta na głos Synapsa, a pytania wracają w powtórkach.
Podstawa programowa: I.2, I.3 — dotychczasowa podstawa programowa: rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 356) ze zmianami z 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996)
Tak ta lekcja wygląda w aplikacji
Dziecko przechodzi lekcję rozdział po rozdziale, a kartka Zapamiętaj rysuje się przy tym gałąź po gałęzi. Lekcji można też posłuchać. Potem odpowiada na pytania stuknięciem. Poniżej cała treść lekcji, do przeczytania razem.
Jądro
Komórka sama wykonuje czynności życiowe: oddycha, odżywia się i dzieli. Cytoplazma wypełnia komórkę, a w niej tkwią organella. Jądro zawiera DNA i steruje pracą komórki. Rośliny, zwierzęta i grzyby mają jądro, więc ich komórki są jądrowe.
Mitochondrium
Mitochondrium uwalnia energię z cukru w oddychaniu tlenowym. Inne organella też mają swoje zadania: rybosomy wytwarzają białka.
Chloroplast
Chloroplast zawiera zielony chlorofil i prowadzi fotosyntezę. Nie każda komórka roślinna ma chloroplasty: w korzeniu ich nie ma.
Błona i ściana
Błona komórkowa wyznacza granicę komórki. Decyduje, co wchodzi i wychodzi. Ściana komórkowa podpiera i chroni komórkę. U roślin jest z celulozy, u grzybów z chityny.
Roślinna i zwierzęca
Komórka zwierzęca ma błonę, cytoplazmę, jądro i mitochondria. Komórka roślinna ma też ścianę, chloroplasty i dużą wakuolę, a zwierzęca ich nie ma. Wakuola magazynuje wodę i inne substancje. Komórka grzyba ma jądro i ścianę z chityny. Komórki mają różny kształt zależnie od funkcji. W preparacie z nabłonka policzka widać błonę, jądro i cytoplazmę. W skórce cebuli widać ściśle ułożone komórki roślinne, a w preparacie z moczarki kanadyjskiej ścianę i chloroplasty.
Bakterie
Komórka bakterii ma ścianę, błonę i cytoplazmę z DNA. Nie ma jądra, więc jest bezjądrowa. Nie ma też mitochondriów, chloroplastów ani dużej wakuoli.
| Zwierzęca | Roślinna | Bakteryjna | |
|---|---|---|---|
| Jądro | jest | jest | brak |
| Ściana komórkowa | brak | jest | jest |
| Chloroplasty | brak | są | brak |
| Mitochondria | są | są | brak |
| Duża wakuola | brak | jest | brak |
Kartka Zapamiętaj
Cała lekcja na jednej stronie: mapa myśli z obrazkami i podpowiedzią, jak to zapamiętać. Po zakupie można ją pobrać z aplikacji jako kartkę A4 i wydrukować.
Sprawdź się
Jaką rolę pełni błona komórkowa?
- Decyduje, co wchodzi do komórki i z niej wychodzi
- Wytwarza cukier z wody i dwutlenku węgla
- Uwalnia energię z cukru w oddychaniu tlenowym
- Zawiera DNA i steruje pracą całej komórki
Pokaż odpowiedź
Decyduje, co wchodzi do komórki i z niej wychodzi
Co robi cytoplazma w komórce?
- Otacza komórkę i kontroluje jej granicę
- Zawiera DNA i kieruje działaniem komórki
- Podpiera i chroni komórkę od zewnątrz
- Wypełnia komórkę, tkwią w niej organella
Pokaż odpowiedź
Wypełnia komórkę, tkwią w niej organella
Jaką rolę pełni jądro komórkowe?
- Uwalnia energię w oddychaniu tlenowym
- Wytwarza cukier w procesie fotosyntezy
- Zawiera DNA i steruje pracą komórki
- Magazynuje wodę i różne substancje zapasowe
Pokaż odpowiedź
Zawiera DNA i steruje pracą komórki
Do czego służy mitochondrium?
- Zachodzi w nim fotosynteza, daje cukier
- Zawiera DNA i steruje całą komórką
- Zachodzi w nim oddychanie tlenowe, daje energię
- Wypełnia komórkę i podtrzymuje organella
Pokaż odpowiedź
Zachodzi w nim oddychanie tlenowe, daje energię
Do czego służy chloroplast?
- Zawiera DNA i steruje pracą komórki
- Zachodzi w nim fotosynteza, zawiera chlorofil
- Zachodzi w nim oddychanie tlenowe, daje energię
- Magazynuje wodę i inne substancje zapasowe
Pokaż odpowiedź
Zachodzi w nim fotosynteza, zawiera chlorofil
Zapamiętaj
- Jądro steruje, mitochondrium daje energię, chloroplast prowadzi fotosyntezę.
- Błona decyduje o przepływie substancji, ściana podpiera i chroni.
- Zwierzęca nie ma ściany ani chloroplastów, a roślinna je ma.
- Bakterie są bezjądrowe, ich DNA leży w cytoplazmie.
- Grzyby mają ścianę z chityny, rośliny z celulozy.
Pozostałe lekcje są w aplikacji
W Memospace są wszystkie tematy klasy 5, z tego przedmiotu i z pozostałych. Aplikacja sama planuje powtórki, a rodzic widzi postępy.
Wypróbuj 7 dni za darmo